Thị trường tiền mã hóa luôn gắn liền với biến động mạnh, khiến Crypto khó trở thành phương tiện thanh toán hay lưu trữ giá trị ổn định. Stablecoin ra đời như giải pháp then chốt, giúp giảm thiểu rủi ro biến động và kết nối tài chính truyền thống với thế giới số. Stablecoin được xem là nền tảng duy trì thanh khoản và sự ổn định cho hệ sinh thái Blockchain. Cùng Learning Chain đi tìm hiểu.
Stablecoin là một loại tiền mã hóa được thiết kế đặc biệt để duy trì giá trị ổn định theo thời gian. Khác với Bitcoin hay Ethereum có giá cả thả nổi theo cung cầu thị trường, giá trị của Stablecoin thường được neo cố định vào một tài sản ổn định khác, phổ biến nhất là tiền pháp định như USD, Euro hoặc các loại hàng hóa quý như vàng. Mục tiêu cốt lõi của Stablecoin là kết hợp sự ổn định của tiền tệ truyền thống với tính linh hoạt, tốc độ và khả năng lập trình của công nghệ Blockchain.
Sự tồn tại của Stablecoin giải quyết nhu cầu cấp thiết về một nơi trú ẩn an toàn cho các nhà đầu tư. Trong những giai đoạn thị trường lao dốc, thay vì phải bán Bitcoin ra tiền mặt và rút về ngân hàng với nhiều thủ tục phức tạp và tốn kém, nhà giao dịch có thể chuyển đổi tài sản sang Stablecoin để bảo toàn vốn ngay trên mạng lưới Blockchain. Ngoài ra, Stablecoin còn đóng vai trò là đơn vị tính toán tiêu chuẩn trong các giao dịch thương mại điện tử và hợp đồng tài chính, vì không ai muốn nhận thanh toán bằng một loại tiền tệ có thể mất giá trị ngay sau khi nhận được.
Dựa trên cơ chế duy trì giá trị, Stablecoin được phân loại thành bốn nhóm chính với những đặc điểm và mức độ rủi ro khác nhau.
Đây là loại phổ biến và dễ hiểu nhất, hoạt động theo cơ chế dự trữ 1:1. Với mỗi đồng Stablecoin được phát hành ra thị trường, đơn vị phát hành phải lưu trữ một đơn vị tiền pháp định tương ứng (như 1 USD) trong tài khoản ngân hàng hoặc các tài sản tương đương tiền. Điển hình cho nhóm này là USDT và USDC. Ưu điểm của loại này là sự ổn định cao và thanh khoản lớn, nhưng nhược điểm là phụ thuộc vào sự trung thực của tổ chức phát hành và chịu sự kiểm soát tập trung.
Loại này được đảm bảo giá trị bằng các loại tiền mã hóa khác như Ethereum hay Bitcoin thay vì tiền pháp định. Do tính biến động của tài sản thế chấp, các Stablecoin này thường yêu cầu thế chấp quá mức (Over-collateralization). Ví dụ, để vay được 100 USD giá trị Stablecoin DAI, người dùng có thể phải khóa lại lượng Ethereum trị giá 150 USD. Cơ chế này giúp hệ thống chịu được các cú sốc giảm giá của thị trường mà vẫn duy trì được sự ổn định cho đồng tiền được phát hành.
Đây là loại phức tạp và rủi ro nhất, không dựa vào tài sản thế chấp mà dựa vào các thuật toán và hợp đồng thông minh để điều tiết cung cầu. Khi giá Stablecoin tăng cao hơn mức neo, hệ thống sẽ tự động phát hành thêm để giảm giá; ngược lại khi giá giảm, hệ thống sẽ mua lại và đốt bỏ để tăng giá. Sự sụp đổ của đồng UST vào năm 2022 là minh chứng cho thấy sự mong manh của mô hình này khi niềm tin thị trường bị lung lay.
Giá trị của các đồng tiền này được neo vào các tài sản thực tế như vàng, dầu mỏ hoặc bất động sản. Ví dụ phổ biến nhất là các token bảo chứng bằng vàng như PAXG, nơi mỗi token đại diện cho quyền sở hữu một lượng vàng vật chất cụ thể được lưu trữ trong kho. Loại này giúp nhà đầu tư tiếp cận thị trường hàng hóa dễ dàng thông qua Blockchain.
Mọi Stablecoin dù thuộc loại nào cũng đều xoay quanh ba trụ cột hoạt động chính để duy trì lời hứa về sự ổn định.
Neo giá hay Pegging là việc xác định mục tiêu giá trị mà Stablecoin hướng tới, thường là 1 USD. Toàn bộ cơ chế thiết kế của đồng tiền đều nhằm mục đích giữ cho giá thị trường luôn tiệm cận với mức giá neo này, bất chấp áp lực mua bán. Nếu giá lệch khỏi mốc neo (De-peg), các cơ chế kinh doanh chênh lệch giá (Arbitrage) sẽ được kích hoạt để đưa giá trở về vị trí cân bằng.
Đối với các loại có tài sản đảm bảo, kho dự trữ đóng vai trò như chiếc neo vật lý giữ con thuyền không bị trôi đi. Tính minh bạch của kho dự trữ là yếu tố sống còn để duy trì niềm tin. Các đơn vị phát hành uy tín thường xuyên công bố các báo cáo kiểm toán độc lập để chứng minh họ thực sự sở hữu đủ tài sản để chi trả cho tất cả các token đang lưu hành.
Đối với các loại phi tập trung, thuật toán đóng vai trò như ngân hàng trung ương tự động. Nó liên tục giám sát tỷ giá và thực hiện các điều chỉnh về lãi suất vay hoặc nguồn cung token để ổn định thị trường. Sức mạnh của thuật toán nằm ở khả năng phản ứng tức thì và không bị chi phối bởi cảm xúc con người.
Thị trường hiện nay được thống trị bởi ba cái tên lớn, mỗi đồng đều có vị thế và vai trò riêng biệt.
USDT là Stablecoin đầu tiên và có vốn hóa lớn nhất thị trường. Nó đóng vai trò là nguồn thanh khoản chính cho hầu hết các sàn giao dịch tiền mã hóa. Mặc dù thường xuyên đối mặt với các tranh cãi về tính minh bạch của kho dự trữ, USDT vẫn giữ vững vị thế nhờ mạng lưới chấp nhận rộng khắp và độ sâu thanh khoản khó có đối thủ nào sánh kịp.
USDC nổi lên như một đối thủ cạnh tranh trực tiếp với USDT nhờ vào sự tuân thủ pháp lý và minh bạch tuyệt đối. Được phát hành bởi Circle và quản lý bởi một liên minh các công ty công nghệ lớn, USDC thường xuyên công bố báo cáo kiểm toán đầy đủ và được các tổ chức tài chính truyền thống tại Mỹ ưa chuộng sử dụng.
DAI là đại diện tiêu biểu cho dòng Stablecoin phi tập trung, được quản lý bởi tổ chức MakerDAO. Khác với USDT hay USDC có thể bị đóng băng bởi công ty chủ quản, DAI hoạt động hoàn toàn trên chuỗi khối Ethereum và không ai có thể kiểm duyệt giao dịch của người dùng. Đây là lựa chọn hàng đầu cho những ai đề cao tính phi tập trung và tự chủ tài chính.
Stablecoin mang lại lợi ích to lớn về tốc độ giao dịch tức thì, chi phí thấp và khả năng tiếp cận toàn cầu không biên giới. Tuy nhiên, người dùng cũng cần nhận thức rõ các rủi ro đi kèm. Rủi ro lớn nhất là việc mất neo giá, khi đồng tiền không còn giữ được giá trị 1 USD, gây thiệt hại tài sản nặng nề. Ngoài ra, rủi ro pháp lý cũng luôn hiện hữu khi các chính phủ đang ngày càng siết chặt quản lý đối với các tổ chức phát hành Stablecoin.
Trong hệ sinh thái Tài chính phi tập trung, Stablecoin được ví như dòng máu nuôi dưỡng cơ thể. Chúng là phương tiện chính để người dùng tham gia vào các hoạt động Vay và Cho vay (Lending) để kiếm lãi suất. Stablecoin cũng là cặp giao dịch cơ sở trong các Bể thanh khoản (Liquidity Pools) và là công cụ để thực hiện các chiến lược canh tác lợi nhuận (Yield Farming) phức tạp mà không phải lo ngại về sự biến động giá của tài sản gốc. Tại Learning Chain, chúng tôi tin rằng chừng nào DeFi còn phát triển, vai trò của Stablecoin sẽ ngày càng trở nên quan trọng và không thể thay thế
Stablecoin giữ vai trò then chốt trong việc giảm thiểu biến động và duy trì sự ổn định cho toàn bộ thị trường crypto. Dù tồn tại nhiều mô hình với mức độ rủi ro khác nhau, stablecoin vẫn là cầu nối quan trọng giữa tài chính truyền thống và blockchain, đồng thời là nền tảng không thể thiếu của DeFi. Việc hiểu rõ bản chất, cơ chế hoạt động và rủi ro của stablecoin sẽ giúp nhà đầu tư sử dụng công cụ này một cách an toàn và hiệu quả hơn trong thế giới tài chính số.
CÂU HỎI THƯỜNG GẶP
Vì sao Stablecoin lại quan trọng với thị trường tiền mã hóa?
Stablecoin giúp nhà đầu tư bảo toàn giá trị tài sản khi thị trường biến động và đóng vai trò làm đơn vị thanh toán ổn định trong crypto.
Stablecoin khác gì so với Bitcoin hay Ethereum?
Bitcoin và Ethereum có giá biến động theo thị trường, còn Stablecoin được thiết kế để duy trì giá gần như cố định theo tài sản neo.
Stablecoin bảo chứng bằng tiền pháp định có an toàn không?
Loại này khá ổn định và dễ sử dụng, nhưng người dùng cần tin tưởng tổ chức phát hành có đủ tài sản dự trữ tương ứng.
Stablecoin được sử dụng để làm gì trong DeFi?
Stablecoin là công cụ chính trong vay – cho vay, cung cấp thanh khoản và yield farming, giúp người dùng kiếm lợi nhuận mà không lo biến động giá.
Người mới nên lưu ý gì khi sử dụng Stablecoin?
Nên chọn Stablecoin uy tín, hiểu rõ cơ chế hoạt động và không xem Stablecoin là tài sản hoàn toàn không rủi ro.
